Luật Thương mại điện tử (số 122/2025/QH15, thông qua ngày 10/12/2025) và Nghị định 248/2026/NĐ-CP của Chính phủ (ký ngày 30/6/2026, hiệu lực 1/7/2026) xác lập nguyên tắc "tuân thủ trước, bán hàng sau", trong đó nghĩa vụ xác thực điện tử danh tính (e-KYC) - nội dung then chốt - bắt buộc từ ngày 1/1/2027: nền tảng TMĐT phải xác thực điện tử danh tính người bán trước khi cho phép đăng tải hàng hóa; người livestream bán hàng và người tham gia tiếp thị liên kết cũng thuộc diện xác thực. Người bán cá nhân trong nước cung cấp họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân và địa chỉ cư trú; tổ chức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cung cấp tên đăng ký, địa chỉ trụ sở hoặc địa điểm kinh doanh, số định danh của tổ chức và thông tin người đại diện theo pháp luật. Người bán cá nhân nước ngoài cung cấp hộ chiếu hoặc giấy tờ tương đương còn hiệu lực tối thiểu 6 tháng; tổ chức nước ngoài cung cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cùng thông tin người đại diện theo pháp luật. Nền tảng chuyển từ cơ chế notice-and-take-down sang notice-and-stay-down: không chỉ gỡ nội dung vi phạm mà còn phải ngăn nội dung đó quay lại dưới tên khác. Nền tảng nước ngoài dùng tiếng Việt hoặc tên miền .vn, đạt từ 100.000 giao dịch với người mua Việt Nam mỗi năm, phải đăng ký với Bộ Công Thương trong 60 ngày kể từ khi đạt ngưỡng.
1. Sự kiện: một luật cộng một nghị định đưa "bán hàng ẩn danh" vào dĩ vãng
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử (số 122/2025/QH15); luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng thời điểm với Nghị định 248/2026/NĐ-CP của Chính phủ - văn bản được ký ngày 30/6/2026 để quy định chi tiết một số điều của luật.
Hai văn bản này cùng xác lập một nguyên tắc: "tuân thủ trước, bán hàng sau". Nhưng mốc thời gian thực sự làm thay đổi vận hành hằng ngày của người bán nằm ở một quy định chuyển tiếp: nghĩa vụ xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng của nền tảng bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2027.
2. Ai thuộc diện xác thực: không chỉ "người bán"
Nghị định 248/2026/NĐ-CP và Luật Thương mại điện tử định nghĩa chủ thể tham gia kinh doanh trực tuyến rộng hơn khái niệm "người bán" truyền thống:
Tổ chức, cá nhân bán hàng qua website, ứng dụng, sàn TMĐT, mạng xã hội có chức năng giao dịch;
Người livestream bán hàng - gồm KOL, KOC và cá nhân trực tiếp tham gia bán hàng qua livestream;
Các bên tham gia tiếp thị liên kết (affiliate marketing).
Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), chỉ cần bán hàng qua các kênh nêu trên là được xác định là người bán và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người bán. Nền tảng phải hoàn tất xác thực điện tử danh tính trước khi cho phép người bán đăng tải, hiển thị hàng hóa, dịch vụ - không phải xác thực sau.
3. Cần nộp gì: danh mục hồ sơ cho người bán trong và ngoài nước
Loại chủ thể
Thông tin phải cung cấp
Cá nhân trong nước
Họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân, địa chỉ cư trú
Tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong nước
Tên theo đăng ký, địa chỉ trụ sở hoặc địa điểm kinh doanh, số định danh của tổ chức, thông tin người đại diện theo pháp luật (họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân)
Cá nhân nước ngoài
Họ tên, số hộ chiếu hoặc giấy tờ tương đương cùng tên quốc gia/vùng lãnh thổ cấp giấy tờ; hộ chiếu hoặc giấy tờ tương đương phải còn hiệu lực tối thiểu 6 tháng tại thời điểm xét duyệt
Tổ chức nước ngoài
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ tương đương (tên tổ chức, địa chỉ trụ sở, quốc gia/vùng lãnh thổ thành lập) và thông tin người đại diện theo pháp luật (họ tên, số hộ chiếu còn hiệu lực tối thiểu 6 tháng)
Việc xác thực dựa trên thông tin định danh chính thức. Để đáp ứng chuẩn mới, các nền tảng số cần xây dựng hệ thống kỹ thuật cho phép kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu của Bộ Công an nhằm xác thực điện tử danh tính người bán, người livestream và người làm tiếp thị liên kết; hệ thống định danh điện tử quốc gia tương ứng là VNeID.
4. Nghĩa vụ nền tảng thay đổi: từ "gỡ là xong" sang "không được tái xuất"
Tác động của lần điều chỉnh này với nền tảng phần nào còn lớn hơn với người bán. Luật và nghị định cùng đẩy nền tảng từ vai trò "kênh thông tin" sang "chủ thể quản lý chủ động":
Notice-and-stay-down: nền tảng không chỉ gỡ hàng hóa vi phạm sau khi có thông báo, mà còn phải ngăn nội dung vi phạm đó quay lại dưới tên hoặc tài khoản khác;
Chủ động quản lý thông tin người bán: công khai quy chế hoạt động, tiếp nhận khiếu nại, phản ánh, lưu trữ dữ liệu và sẵn sàng phối hợp với cơ quan có thẩm quyền;
Lưu trữ dữ liệu: nền tảng phải lưu thông tin định danh người bán và dữ liệu giao dịch tối thiểu một năm;
Mạng xã hội phải phân định "thương mại/phi thương mại": nền tảng xã hội có chức năng TMĐT cần cơ chế nhận diện tài khoản bán hàng, tách bạch minh bạch giữa tương tác thông thường và hoạt động kinh doanh;
Nghĩa vụ riêng với livestream: xác thực người livestream, ban hành quy chế livestream, có cơ chế dừng livestream, cảnh báo hàng hóa nguy hiểm, tiếp nhận khiếu nại trong và sau livestream;
Trách nhiệm liên đới: nền tảng không tuân thủ hoặc tuân thủ không đầy đủ dẫn đến thiệt hại cho người tiêu dùng phải cùng người bán chịu trách nhiệm bồi thường.
5. Ngưỡng với nền tảng nước ngoài: 100.000 giao dịch và tiếng Việt hoặc tên miền .vn
Với nền tảng xuyên biên giới, nghị định đặt một ngưỡng đăng ký rõ ràng: nền tảng nước ngoài sử dụng tiếng Việt hoặc tên miền .vn, đạt từ 100.000 giao dịch với người mua Việt Nam mỗi năm, phải đăng ký với Bộ Công Thương, thời hạn đăng ký là 60 ngày kể từ khi đạt ngưỡng. Quy định này biến khái niệm trước đây còn mơ hồ là "kinh doanh hướng tới thị trường Việt Nam" thành một tiêu chí đo được bằng số giao dịch.
6. Một điều khoản chuyển tiếp dễ bị đọc sai
Nghị định thực tế có quy định chuyển tiếp: các nền tảng đã nhận thông báo trước đó được tiếp tục hoạt động theo thủ tục cũ đến ngày 30/6/2027. Nhưng cần đọc rõ hai điểm:
Thời gian chuyển tiếp áp dụng cho thủ tục của nền tảng, không miễn trừ nghĩa vụ của người bán;
Trước mốc trên, nền tảng sẽ yêu cầu người bán xác thực sớm hơn - vì chính họ cần xây dựng cơ sở dữ liệu tài khoản đã xác thực trước thời hạn.
Hệ quả đã xuất hiện trên thực tế: hồ sơ mở cửa hàng mới được xử lý lâu hơn, một số tài khoản mới phải qua kiểm tra thủ công.
7. Vì sao quy định này làm thay đổi cấu trúc chi phí tuân thủ
Bản thân việc xác thực không khó; khó ở chỗ nó biến "danh tính có thật" thành điều kiện tiên quyết để kinh doanh, kéo theo ba thay đổi dây chuyền:
Vấn đề chủ thể bị đẩy lên trước: người bán xuyên biên giới không có pháp nhân tại chỗ không thể chỉ dựa vào "mượn tài khoản" để kinh doanh, mà cần lập pháp nhân Việt Nam (có người đại diện thường trú thực sự) hoặc thiết lập quan hệ hợp đồng chính thức với nhà phân phối địa phương đóng vai trò người bán thường trú;
Chi phí thường xuyên tăng: kinh doanh hợp pháp kéo theo kế toán, kê khai thuế và hỗ trợ tuân thủ - đây là khoản chi định kỳ, không phải chi phí một lần;
Hồ sơ sạch trở thành tài sản về lưu lượng: khi nền tảng nâng cấp hệ thống định danh, lưu trữ và xử lý khiếu nại, người bán có dữ liệu đầy đủ, nhất quán được ưu tiên hiển thị và ít rủi ro bị khóa hơn; ngược lại, chỉ một chữ cái khác biệt trong địa chỉ cũng có thể gây ra "vòng lặp xác thực" kéo dài nhiều tuần.
Việt Nam không phải ngoại lệ với cùng logic phi ẩn danh hóa. Thông lệ KYC/KYB toàn cầu đã được các nền tảng lớn áp dụng: xác minh danh tính, xác nhận tài khoản ngân hàng, đối chiếu dữ liệu với chủ tài khoản. Khác biệt nằm ở chỗ Việt Nam đưa nội dung này vào luật và ấn định ngày cụ thể.
8. Sáu việc doanh nghiệp có thể làm ngay
Rà soát toàn bộ tài khoản trên các nền tảng Việt Nam: mỗi cửa hàng đứng tên ai, đã liên kết giấy tờ nào, dữ liệu pháp nhân, tài khoản ngân hàng và người liên hệ có khớp nhau không. Bất kỳ sự khác biệt nào cũng là nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến khóa tài khoản khi xác thực qua VNeID.
Xác định mô hình hiện diện trước cuối năm 2026: hoặc lập pháp nhân Việt Nam với người đại diện thường trú, hoặc ký hợp đồng chính thức với nhà phân phối địa phương đóng vai trò người bán thường trú. Mô hình "nhờ người quen đứng tên" không còn hiệu quả.
Yêu cầu nền tảng cung cấp quy trình xác thực bằng văn bản: trước ngày 1/1/2027, các nền tảng lớn cần công bố thủ tục KYC - cần giấy tờ gì, thời hạn bao lâu, xử lý thế nào khi bị từ chối. Nếu chưa có quy trình, đó là rủi ro cần tính vào kế hoạch.
Ghi rõ trong hợp đồng kịch bản tài khoản bị khóa: ai chịu trách nhiệm xác thực, hàng tồn kho và số dư ví xử lý ra sao khi tài khoản bị tạm ngưng, đối tác phải cung cấp giấy tờ trong thời hạn nào.
Đưa chi phí gia tăng vào bài toán đơn vị kinh tế: hiện diện hợp pháp gắn với kế toán, thuế và hỗ trợ tuân thủ; cần tính lại biên lợi nhuận sản phẩm trước khi ký hợp đồng cung cấp, không phải sau đó.
Đưa livestream và tiếp thị liên kết vào cùng một lần rà soát: trước khi hợp tác với KOL/KOC, xác nhận đối tác đã hoàn tất xác thực danh tính để tránh rủi ro liên đới; các bên tiếp thị liên kết phải xác định rõ vai trò và trách nhiệm của mình.
9. Mốc thời gian và nguồn dữ liệu
10/12/2025: Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử (số 122/2025/QH15).
30/6/2026: Chính phủ ký Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của luật.
1/7/2026: Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực; nghị định cũng quy định ngày 12/12 hằng năm là Ngày Thương mại điện tử quốc gia.
3/7/2026: Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức hội nghị phổ biến luật và nghị định tại Hà Nội.
10/9/2026: Bộ Công Thương tổ chức hội thảo trực tuyến hướng dẫn tuân thủ cho doanh nghiệp, khẳng định xác thực điện tử người bán, người livestream và tăng cường trách nhiệm nền tảng là hai trụ cột của mô hình mới.
1/1/2027: Nghĩa vụ xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng của nền tảng bắt đầu áp dụng.
30/6/2027: Kết thúc thời gian chuyển tiếp để các nền tảng đã nhận thông báo trước đó hoạt động theo thủ tục cũ.
📎 Nguồn: Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15; Nghị định 248/2026/NĐ-CP của Chính phủ (30/6/2026); nội dung công khai tại hội nghị phổ biến ngày 3/7/2026 và hội thảo hướng dẫn tuân thủ ngày 10/9/2026 của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương); phần hỏi đáp về cách xác thực danh tính người bán trên Tạp chí Công Thương; tổng hợp từ các bài viết công khai trên cổng thông tin Chính phủ, VnExpress và VietnamNet về việc chấm dứt bán hàng trực tuyến ẩn danh. Phạm vi áp dụng của điều khoản chuyển tiếp được phân định theo nguyên văn giữa "thủ tục của nền tảng" và "nghĩa vụ của người bán"; các chi tiết vận hành chưa rõ (cơ chế xử lý khi xác thực bị từ chối, quy trình cụ thể của nền tảng) không được dùng làm kết luận.