Tại Hội nghị khách hàng NAPAS 2026, NAPAS công bố: 8 tháng đầu năm 2026 thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 21 tỷ giao dịch, tổng giá trị trên 260 triệu tỷ đồng, tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so cùng kỳ; bình quân 1,05 triệu tỷ đồng mỗi ngày, tương đương 40 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay. Riêng hệ thống NAPAS xử lý hơn 10 tỷ giao dịch trong 9 tháng với tổng giá trị trên 46 triệu tỷ đồng, số lượng giao dịch QR tăng gấp 20 lần trong 5 năm. Tính bình quân theo số liệu công bố, mỗi giao dịch qua NAPAS khoảng 4,6 triệu đồng, toàn thị trường khoảng 12,4 triệu đồng, cho thấy NAPAS chủ yếu phục vụ dòng giao dịch bán lẻ nhỏ, tần suất cao. VietQRPay đã có 45 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán tham gia, phủ sáu nhóm ngành bán lẻ, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và hỗ trợ xác nhận giao dịch, đối soát, hoàn tiền. VietQRGlobal đã kết nối 6 quốc gia Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore, Hàn Quốc, trong đó 5 thị trường hai chiều, Hàn Quốc một chiều, đang triển khai Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ. Bài viết bóc tách ba con số, bốn năng lực phía thu tiền, hai chiều của kết nối xuyên biên giới, tác động của nền tảng NAPAS DPP tới cách tích hợp, ba biến số về phí và tất toán, năm thách thức xuyên biên giới và danh mục hành động cho ba nhóm chủ thể.
📎 来源:NAPAS(napas.com.vn,2026-10-15;en.napas.com.vn,2026-07-02);Tin nhanh chứng khoán(2026-10-25);GenK(2026-10-25);Vietnam Digital Payment Day 2026 研讨会(河内,2026-10-14)。
1. Ba con số: 10 tỷ, 21 tỷ và 20 lần
Tháng 10/2026, tại Hội nghị khách hàng NAPAS 2026 dành cho các tổ chức thành viên là trung gian thanh toán, tổ chức tại Nha Trang, NAPAS công bố một bộ số liệu có cùng cách tính. Ba con số đầu tiên:
Toàn thị trường 8 tháng: hơn 21 tỷ giao dịch. Tám tháng đầu năm 2026, thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đạt hơn 21 tỷ giao dịch, tổng giá trị trên 260 triệu tỷ đồng, tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ. Bình quân mỗi ngày là 1,05 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 40 tỷ USD - mức cao nhất từ trước tới nay.
Hệ thống NAPAS 9 tháng: hơn 10 tỷ giao dịch. Riêng hạ tầng của NAPAS xử lý hơn 10 tỷ giao dịch trong 9 tháng đầu năm, tổng giá trị trên 46 triệu tỷ đồng.
QR tăng 20 lần trong 5 năm. Số lượng giao dịch thanh toán bằng mã QR tăng khoảng 20 lần trong 5 năm qua.
Đặt ba con số cạnh nhau, có một kết luận rõ: QR ở Việt Nam không còn là "cách trả tiền mới lạ" mà đã thành đường mặc định khi thanh toán. Với nhà bán và đơn vị dịch vụ nước ngoài đang làm thị trường Việt Nam, hàm ý thực tế là: lựa chọn mặc định ở phía thu tiền đã đổi, nên nếu cấu hình thanh toán, quy trình đối soát và quy trình hoàn tiền vẫn dựng theo kiểu "COD là chính, thanh toán online là phụ" thì bắt đầu rò rỉ chi phí.
Có một chi tiết dễ bị bỏ qua, nằm trong phép chia giữa hai cách tính. Bình quân mỗi giao dịch theo số liệu công bố: qua hệ thống NAPAS khoảng 4,6 triệu đồng (khoảng 175 USD), còn toàn thị trường khoảng 12,4 triệu đồng (khoảng 470 USD). Giá trị bình quân của NAPAS nhỏ hơn nhiều, cho thấy NAPAS chủ yếu phục vụ dòng giao dịch bán lẻ, giá trị nhỏ, tần suất cao; các khoản chuyển khoản lớn giữa doanh nghiệp không đi cùng một đường. Ý nghĩa với nhà bán rất trực tiếp: năng lực của kênh QR được thiết kế cho cao điểm bán lẻ, đừng kỳ vọng dùng nó cho tất toán giá trị lớn.
2. Từ "chuyển tiền" sang "thu tiền": VietQRPay với 45 tổ chức và sáu nhóm ngành
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng giám đốc NAPAS, đã trình bày con đường này khá rõ tại hội thảo "Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số" ngày 14/10/2026 tại Hà Nội: giai đoạn đầu VietQR giải quyết việc "chuyển tiền", tạo thói quen thao tác trên ứng dụng ngân hàng; VietQRPay chuyển sang việc "thu tiền", đưa thanh toán về phía đơn vị chấp nhận thanh toán và đưa ba việc xác nhận giao dịch, đối soát, hoàn tiền vào cùng một chuỗi.
Hiện VietQRPay có 45 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán tham gia, mạng lưới chấp nhận phủ toàn quốc, tập trung vào sáu nhóm ngành: bán lẻ, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch và dịch vụ công. Sáu nhóm này có một điểm chung: không phải giao dịch mua một lần, mà là thu tiền nhỏ, lặp lại, có nhu cầu đối soát và có nhu cầu hoàn hoặc huỷ.
Tách ba năng lực ra thì mới thấy giá trị nằm ở đâu:
Xác nhận giao dịch: xử lý tranh cãi "khách nói đã trả, hệ thống chưa nhận". Không có lớp này, cửa hàng chỉ còn cách nhìn ảnh chụp màn hình của thu ngân.
Đối soát: khớp sao kê ngân hàng, mã đơn và tài khoản cửa hàng. Với nhiều điểm bán và nhiều đơn vị thu tiền, không tự động hoá lớp này thì kế toán phải đối tay hằng tháng.
Hoàn tiền: nếu hoàn tiền QR chỉ có thể trả tiền mặt hoặc chuyển khoản thủ công, chi phí hậu mãi sẽ vượt kiểm soát, đặc biệt ở nhóm hàng giá trị nhỏ, tần suất cao.
Vì vậy "chấp nhận QR" không nên được coi là câu hỏi có mở hay không, mà là câu hỏi về cấp năng lực: một mã tĩnh chỉ thu được tiền, không tự xác nhận, không đối soát, không hoàn tiền, có cấu trúc chi phí hoàn toàn khác một mã cửa hàng VietQRPay nối được với hệ thống đơn hàng.
3. Xuyên biên giới: sáu quốc gia, hai chiều, Hàn Quốc hiện một chiều
Ở phía xuyên biên giới, qua dịch vụ VietQRGlobal, NAPAS đã hoàn thành kết nối thanh toán QR với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc, đồng thời đang triển khai với Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ.
Thị trường
Trạng thái kết nối
Chiều sử dụng thực tế
Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore
Đã hoàn thành
Hai chiều: người Việt ra nước ngoài quét được, khách các nước này vào Việt Nam cũng quét được
Hàn Quốc
Đã hoàn thành
Một chiều: chiều người Việt thanh toán tại Hàn Quốc đang triển khai
Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ
Đang triển khai
Chưa công bố thời điểm
Khác biệt giữa hai chiều và một chiều, quy ra bài toán kinh doanh là hai nhóm khách: một chiều chỉ tiện cho "người mình ra ngoài tiêu", hai chiều mới tiện cho "khách nước ngoài vào tiêu". Trong cơ cấu khách quốc tế đến Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Campuchia và Singapore đều nằm trong nhóm dẫn đầu, nghĩa là kết nối hai chiều đang phủ đúng nhóm khách mà cửa hàng cần nhất - không phải đổi tiền, không phải cài ứng dụng bản địa, chỉ quét bằng ví quen dùng.
Một mốc thời gian đáng đối chiếu: thanh toán QR xuyên biên giới Việt Nam - Singapore chính thức ra mắt ngày 2/7/2026, do NAPAS phối hợp Liquid Group (Singapore) và VietinBank triển khai. Nghĩa là mẫu "quét hai chiều" đã chạy được một lần; mỗi quốc gia thêm vào sau đó chủ yếu là lặp lại cùng một quy trình.
Nhưng phải nói rõ ranh giới: QR xuyên biên giới chủ yếu giải quyết tình huống "mặt đối mặt" - bán lẻ du lịch, ăn uống, lưu trú, điểm tham quan, giao thông. Thu tiền online cho thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn phải đi qua kênh thu hộ được cấp phép và kênh tất toán xuyên biên giới; hai việc không phải một. Coi QR là "giải pháp thu tiền cho TMĐT xuyên biên giới" là hiểu sai: nó không có lớp kiểm tra đơn hàng, quản trị rủi ro và xử lý tranh chấp như thu hộ online.
4. NAPAS DPP: cách tích hợp đang đổi, cơ hội của đơn vị dịch vụ cũng đổi
Song song, NAPAS phát triển nền tảng NAPAS DPP (nền tảng thanh toán số) theo hướng kết nối tập trung, chuẩn hoá, nhằm giúp các thành viên tích hợp dịch vụ nhanh hơn, rút ngắn thời gian triển khai và dễ đưa lên các mô hình thanh toán mới; phía NAPAS nêu rõ trọng tâm là thương mại điện tử.
Tác động của việc này tới hệ sinh thái còn lớn hơn việc nối thêm một quốc gia:
Với trung gian thanh toán và đơn vị dịch vụ: trước đây tích hợp nhiều ngân hàng là khối lượng công việc N×M; sau chuẩn hoá gần với "tích hợp một lần, dùng được nhiều tổ chức", thời gian giao hàng rút ngắn và giải pháp có thể sản phẩm hoá.
Với nhà bán: khi chọn đơn vị thu hộ, ngoài biểu phí cần xem "có đi qua DPP không, có đủ năng lực xác nhận - đối soát - hoàn tiền của VietQRPay không, có API mở không".
Với đơn vị phần mềm: phần mềm bán hàng, ERP, hệ thống trung tâm đơn hàng bắt đầu có cơ hội đóng gói thanh toán thành mô-đun chuẩn thay vì làm riêng cho từng khách.
5. Chi phí và tất toán: ba biến số quyết định chi phí thật
"Phí QR thấp" là câu đã nói quá nhiều, nhưng chi phí thật do ba biến số quyết định, thiếu một là không tính được:
Biểu phí (MDR). Mỗi ngành, mỗi đơn vị thu hộ, mỗi kênh ví hoặc tổ chức thẻ có mức khác nhau; không có một con số dùng chung cho toàn ngành. Khi đàm phán phải báo riêng theo ngành và theo doanh số tháng.
Thời điểm tất toán. Khác biệt T+0 và T+1, với nhà bán thiếu vốn lưu động, tương đương một khoản chi phí vốn vô hình. Vào mùa cao điểm tích trữ hàng, chênh lệch này đáng giá hơn 0,1 điểm phần trăm phí.
Chi phí xử lý hoàn tiền và tranh chấp. Nếu hoàn tiền trong chuỗi QR vẫn phải làm thủ công, mỗi giao dịch là một lần hao nhân lực; nhóm hàng có tỷ lệ hoàn cao phải tính phần này vào chi phí thực hiện đơn.
QR xuyên biên giới thêm một lớp: thời điểm tất toán và tỷ giá. QR xuyên biên giới đi theo cơ chế tất toán bản tệ cộng thoả thuận với đối tác thanh toán; thời gian về tiền và chênh lệch tỷ giá phụ thuộc từng kênh, không nên kỳ vọng theo trải nghiệm QR trong nước.
6. Năm thách thức xuyên biên giới: tuân thủ không phải hình thức
Ông Nguyễn Thanh Tùng liệt kê năm điểm khó của thanh toán xuyên biên giới: khả năng liên thông hạ tầng, thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, tuân thủ pháp lý giữa các quốc gia, mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán, bảo đảm an ninh và an toàn dữ liệu. Với nhà bán, năm điểm này quy về bốn việc cụ thể:
Lưu chứng từ giao dịch: đơn hàng, thanh toán và hoàn tiền của giao dịch xuyên biên giới phải khớp được với nhau; khi có vấn đề đây là chuỗi chứng cứ duy nhất.
Quy trình hoàn tiền và hậu mãi phải viết thành quy định: hoàn tiền xuyên biên giới chậm hơn trong nước, kịch bản chăm sóc khách và cam kết thời hạn phải nhất quán.
Chống gian lận: dán đè hoặc tráo mã QR tĩnh là thủ đoạn phổ biến nhất ở điểm bán; cửa hàng phải đưa việc "kiểm tra tên người nhận" vào quy trình thu ngân.
Tuân thủ dữ liệu: khi liên quan dữ liệu cá nhân và dữ liệu giao dịch, xử lý theo yêu cầu bảo vệ dữ liệu của Việt Nam, không có ngoại lệ vì "đó là dữ liệu thanh toán".
7. Danh mục hành động cho ba nhóm chủ thể
Nhà bán TMĐT xuyên biên giới. Thứ nhất, đặt QR vào vị trí "bổ sung cho thu tiền nội địa", đừng vội thay COD - tỷ lệ trả tiền khi nhận hàng của đơn online tại Việt Nam vẫn cao, thay quá nhanh sẽ mất tỷ lệ chuyển đổi. Thứ hai, làm tự động hoá đối soát trước: khớp mã đơn với dòng tiền là tiền đề của mọi phân tích phía sau. Thứ ba, chính sách hoàn tiền phải khớp với năng lực của kênh, đừng cam kết thời hạn mà kênh không làm được.
Trung gian thanh toán và đơn vị dịch vụ kỹ thuật. Thứ nhất, nắm sớm cách tích hợp và lộ trình DPP, vì nó quyết định chi phí triển khai hai năm tới. Thứ hai, đóng gói năng lực sáu quốc gia thành giải pháp "thu tiền từ khách du lịch nhập cảnh"; bán lẻ du lịch, ăn uống, điểm tham quan là nhóm trả tiền sớm nhất. Thứ ba, làm giải pháp theo ngành dọc (thu phí giáo dục, đặt lịch y tế, giao thông bãi đỗ, thu phí dịch vụ công) - bốn nhóm này cùng đặc điểm "định kỳ, giá trị nhỏ, cần đối soát mạnh".
Đơn vị bán hàng tại điểm bán. Thứ nhất, đổi mã tĩnh sang mã động hoặc mã cửa hàng để có ba năng lực xác nhận, đối soát, hoàn tiền. Thứ hai, làm song song vật liệu tại cửa hàng và đào tạo nhân viên, thu ngân phải biết kiểm tra tên người nhận và số tiền. Thứ ba, nối dữ liệu QR vào hệ thống khách hàng thân thiết hoặc mua lại - QR vốn đã mang mã đơn, đây là cửa vào dữ liệu rẻ nhất ở kênh offline.
8. Cần theo dõi gì tiếp theo
Ba điểm quan sát, xếp theo mức quan trọng:
Nhịp tích hợp thực tế của NAPAS DPP: bao nhiêu thành viên lên sóng, thời gian tích hợp rút từ mấy tháng xuống mấy tuần - điều này quyết định giải pháp của đơn vị dịch vụ có chuẩn hoá được hay không.
Lộ trình hai tuyến Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ: khi hoàn tất, phạm vi khách nhập cảnh mở thêm một khối, giải pháp thu tiền cho bán lẻ du lịch phải sửa theo.
Tỷ trọng giao dịch QR trong tổng thanh toán không tiền mặt: nếu tỷ trọng tiếp tục tăng, nghĩa là nhóm giao dịch nhỏ, tần suất cao vẫn đang bị QR chiếm thêm, đầu tư thiết bị và phần mềm thu tiền tại điểm bán vẫn còn hoàn vốn.
9. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Số giao dịch QR tăng nhanh có nghĩa thanh toán TMĐT online cũng dùng QR? Không phải một việc. Chiến trường chính của QR là giao dịch trực tiếp và dịch vụ đời sống địa phương; thanh toán trong sàn TMĐT đi theo hệ thống thu hộ và tất toán của chính sàn. Hai bên song song, không thay thế nhau.
Hỏi: QR xuyên biên giới có thu được tiền của người tiêu dùng Trung Quốc không? Có thể thu từ người tiêu dùng ở ngoài lãnh thổ Trung Quốc dùng ví đã kết nối VietQRGlobal, chủ yếu ở tình huống trực tiếp. Thu tiền online xuyên biên giới vẫn cần kênh được cấp phép.
Hỏi: Chỉ nối một đơn vị thu hộ trong nước Việt Nam có đủ không? Không đủ an toàn. Cần ít nhất một kênh chính và một kênh dự phòng, đồng thời xác nhận cả hai hỗ trợ API hoàn tiền và đối soát; nếu không, một kênh gặp sự cố là phải dừng bán.
10. Ghi chú nguồn số liệu
Số liệu trong bài lấy từ Hội nghị khách hàng NAPAS 2026 (dành cho tổ chức thành viên là trung gian thanh toán, tháng 10/2026 tại Nha Trang), qua Tin nhanh chứng khoán (25/10/2026) và GenK (25/10/2026). Các con số 21 tỷ giao dịch và 260 triệu tỷ đồng trong 8 tháng, mức tăng 34,56% và 13,26%, bình quân 1,05 triệu tỷ đồng mỗi ngày (khoảng 40 tỷ USD) là số công bố của NAPAS; con số hơn 10 tỷ giao dịch và hơn 46 triệu tỷ đồng trong 9 tháng của hệ thống NAPAS, cùng mức tăng 20 lần của QR trong 5 năm, cùng nguồn. Thông tin VietQRPay có 45 tổ chức tham gia, sáu nhóm ngành, VietQRGlobal nối sáu quốc gia với hai chiều sử dụng và định hướng của nền tảng NAPAS DPP lấy từ website NAPAS (15/10/2026) và Tin nhanh chứng khoán (25/10/2026). Năm thách thức xuyên biên giới và cách diễn đạt "từ chuyển tiền sang thanh toán" lấy từ phát biểu của ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng giám đốc NAPAS, tại hội thảo "Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số" ngày 14/10/2026 tại Hà Nội. Thông tin QR xuyên biên giới Việt Nam - Singapore ra mắt ngày 2/7/2026 lấy từ công bố tiếng Anh trên website NAPAS. Giá trị bình quân mỗi giao dịch là phép chia do bài viết tự tính từ tổng giá trị và số giao dịch đã công bố, chỉ dùng để nhận diện độ lớn, không phải số liệu thống kê chính thức. Tỷ giá quy đổi khoảng 26.300 đồng/USD, chỉ dùng để minh hoạ quy mô.
📎 Nguồn: NAPAS (napas.com.vn, 15/10/2026; en.napas.com.vn, 2/7/2026); Tin nhanh chứng khoán (25/10/2026); GenK (25/10/2026); Hội thảo trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 (Hà Nội, 14/10/2026).